سرای فرش و تابلوفرش دستباف

گبه بافی دور از بازار

زنان عشایری دارای هنرهای دستی زیادی می باشند که یکی از آن ها گبه بافی می باشد

آنافرش
1,459

زنان عشایری دارای هنرهای دستی زیادی می باشند که یکی از آن ها گبه بافی می باشد ولی متاسفانه امروز این هنر زنان عشایر به سمت فراموشی می رود به دلیل اینکه دیگر دختران تمایلی به یادگیری این حرفه مادران خود ندارند .

یاسوج :

یکی از هنرهای دستی خانم های عشایر مناطق کهگیلویه و بویراحمد جاجیم و «گبه» بافی می باشد .

ولی متاسفانه امروزه این هنرها دیگر کم کم به دست فراموشی سپرده خواهند شد چرا که دختران عشایری دیگر تمایلی برای یادگیری این هنر ندارند .

 

عشایری ها در بافته های خودشان آرزوهایشان را به تصویر می کشند به بیانی دیگر : هنرهای دستی این زنان عشایری تجلی آرمان های آن ها می باشد .

آنان آرزوها و آرمان های خود را در قالب «گبه» و «قالی» …. به تصویر در می آورند .

طرح و نقش هایی مانند موارد زیر در «گبه»و دیگر صنایع دستی آنان مشاهده شده است :

خورشیدی را که از افق سر برمی‌آورد، چشمه‌ای که می‌جوشد، گل‌هایی که می‌رویند، دشتی که پر از علوفه‌های تازه است، مردی که از افق می‌آید، دختری که به خانه بخت می‌رود، گله‌ای با هزاران گوسفند که در دشت می‌چرند، کبکی که می‌خواند و آهویی که می‌خرامد.

همزیستی عشایر با طبیعت و تأثیر طبیعت بر زندگی آنان باعث شده نقوش دست بافته‌ها از طبیعت الهام گرفته شود و بر این اساس است که گلیم‌ها، گبه‌ها، قالی‌ها و جاجیم‌های عشایر پر از نقش‌مایه‌های حیوانی و گیاهی و نقش‌های ستارگان، ماه و خورشید است.

دختران ایل از کودکی با بافتن آشنا می‌شوند و همراه با مادران بر دار قالی گره می‌زنند. در ایل رسم بر این است که هر دختری یک جاجیم برای جهیزیه‌اش می‌بافد و با خود به خانه شوهر می‌برد. این دست بافته در بیشتر نقاط روستایی و عشایری کهگیلویه و بویراحمد رواج دارد.

«گبه» یکی از مهم‌ترین دست بافته‌های عشایر بویراحمد و قشقایی است که زیبایی خاصی دارد و برای زیرانداز در مجالس از آن استفاده می‌کنند.

گبه پرزهای بلند دارد و در بافت آن شمار پود بیشتری به کار می‌رود که تأثیر چشمگیری بر نرمی گبه می‌گذارد. تعداد پود برخی از گبه‌ها گاهی به سه تا هشت پود در هر رج و بلندی پرزها گاهی تا یک سانتی‌متر هم می‌رسد.

در اوایل گبه‌ها ساده و بدون نقش بافته می‌شدند. بافندگان اغلب از محیط و طبیعت اطراف الهام می‌گرفتند و طرح‌های ذهنی خود را روی گبه‌ها می‌بافتند. طرح ایلیاتی گبه برگرفته از طبیعت اطراف عشایر بوده و کاملاً ذهنی است و بیشتر در میان قاب‌های لوزی، دایره، مربع، مستطیل و بیضی قرار می‌گیرد که هر یک از آن‌ها با طرح‌های با اصالت ایرانی مزین شده‌اند.

رنگ‌آمیزی گبه معمولاً طبیعی و گیاهی است. رنگرزی سنتی و رنگ‌های گیاهی ویژگی اصلی گبه است. مهم‌ترین واصلی‌ترین وسایل بافت گبه، دار است. دار گبه در اندازه‌های مختلف است که به‌صورت افقی و در سطح زمین قرار می‌گیرد. اغلب از جنس چوب یا فلز است و شامل شانه، چاقو و قیچی است.

اصالت نقش، رنگ، مواد اولیه و نوعی خودجوشی و خود انگیزشی بافندگان و تولیدکنندگان، گبه را به یکی از دست بافته‌های زیبا و کم‌نظیر عشایر بدل و شهرت آن را جهانی کرده است.

 یکی از بافندگان قدیمی جاجیم و گبه به خبرنگار مهر می‌گوید: تا زمانی که زندگی عشایری داشتیم هرسال یک گبه می‌بافتم اما پس‌ازآنکه به شهر آمدیم، دیگر فرصت بافتن ندارم.

سودابه نادری در پاسخ به این سؤال که چرا دیگر جاجیم و گبه نمی‌بافد، بیان می‌کند: الآن بازار پر از فرش‌های ماشینی است و به‌صورت قسطی هم داده می‌شود و فکر نکنم دیگر گبه مشتری داشته باشد.

از او سؤال می‌کنم که به دخترانش این هنر را یاد داده یا نه؟ می‌گوید: آن‌ها دیگر با زندگی شهری عجین شده‌اند و رغبتی به بافتن نشان نمی‌دهند.

این بافنده عشایر تصریح می‌کند: دلم برای بافتن گبه و جاجیم لک می‌زند اما چه کنم که زندگی شهرنشینی دیگر این اجازه را به من نمی‌دهد.

اما این تنها بی‌بی سودابه نیست که دست از بافتن دست بافته‌های اصیل عشایری کشیده است. به گفته مدیرکل امور عشایر استان، زنان عشایر کهگیلویه و بویراحمد دیگر رغبتی به بافتن نشان نمی‌دهند.

مجید علی پور در این خصوص به خبرنگار مهر می‌گوید: زنان عشایر از گذشته‌های دور اصلی‌ترین تولیدکنندگان صنایع‌دستی بوده‌اند اما اکنون از تولید صنایع‌دستی فاصله گرفته‌اند.

وی دلیل این مسئله را نبود تضمینی برای خرید محصولات صنایع‌دستی آنان می‌داند و اظهار می‌کند: متأسفانه در نبود بازاری برای عرضه، دلالان دسترنج آنان را به یغما می‌برند.

علی پور بابیان اینکه عشایر حدود ۱۲ درصد از جمعیت این استان را شامل می‌شوند، بیان می‌کند: این میزان نزدیک به ۷۰ هزار نفر از جمعیت استان را شامل می‌شوند.

وی عنوان می‌کند: بیش از ۳۰ هزار نفر از جمعیت استان را زنان تشکیل می‌دهند اما از کمترین امکانات رفاهی محروم هستند.

علی پور حمایت از جامعه زنان عشایر با ارائه مواد اولیه و تضمین خرید محصولات آنان را راهکاری مهم برای احیای دست بافته‌ها عشایری می‌داند.

به گزارش خبرنگار مهر، جاجیم و گبه محصول قرن‌ها تجربه زندگی عشایری بوده و ویترینی از هنر بومی عشایر زاگرس است که این روزها در زیر سایه دست بافته‌های صنعتی در حال فراموشی‌اند.

مدیریت حمایتی از هنرمندان این عرصه و زندگی عشایری و بازاریابی برای فروش این تولیدات در عرصه بین‌المللی می‌تواند هم این هنر را به جهان معرفی کند و هم با پررنگ‌تر کردن نقش آن در اقتصاد خانواده، زمینه گرایش اعضای دیگر خانواده را به سمت تولید این دست بافته‌ها مهیا کند.

 

درحال ارسال
امتیاز کاربر 5 (1 رای)
امتیاز نظرات 0 (0 امتیاز دهی)
90%
عالی
  • Design

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

درحال ارسال